miejsce fotografii: 03/01/2026

Różne bywają powody, żeby jechać na Paris Photo. Jest to z pewnością największa koncentracja fotografii - każdej fotografii - w jednym miejscu. Oczywiście nie jest całościowa, żadnego przekrojowego ujęcia. Jest ich po prostu mnóstwo. Można sobie je kupić, bo to w końcu targi. Czterodniowe święto fotografii - od 28 lat w listopadzie w Paryżu. W 2025 roku 170 galerii i 42 wydawców pod jednym dachem ogromnego Grand Palais [o poprzedniej edycji pisałam tu]

Minęła już dobra chwila od targów i wizyty. Co zostało pod powiekami? Bo z tej wystawy, jakby nie patrzeć, jest to pewnego rodzaju wystawa - zostaje najpierw mętlik, ogrom, tłok, wszystko-wszędzie-naraz. Pewne rzeczy trafiają momentalnie. Do niektórych trzeba wrócić. Subiektywna lista znalezisk z PP25 poniżej.

Historia!

Paris Photo nie zawodzi pod tym kątem. Zawsze się znajdą albo stare techniki, albo bardzo stare zdjęcia. Są i klasyki, zawsze. Można przebierać w dekadach i nazwiskach. Raczej nie ma sensu robić zdjęć owym klasykom, bo przecież są w książkach, internetach. Ale czasem znajda się znakomite kadry - mniej znane, niewidziane wcześniej.

Martin Munkacsi z Galerii Paci Contemporary / Brescia, Włochy

Wczesny i czarnobiały Martin Parr / Galeria Rocket / Londyn

Anton Stankowski / Galeria Osmos z Nowego Jorku

Albo dialog.

To nie jest częsta sytuacja na Paris Photo, bo mnogość galerii=prac podzielone na ilość dni, sprawia, że raczej wszystko ogląda się w pośpiechu i natłoku. Teksty się pstryka, a doczytuje w domu (słodkie nigdy?). A dialog między epokami, twórcami, pracami - wymaga zatrzymania. Czasem zagra formą, czasem się uzupełniają tematem. Te dialogi rozgrywają się wewnątrz stanowiska danej galerii i dla wnikliwego obserwatora to potencjalny przystanek na godzinę [aha, jakby było tyle czasu?!].

Tak zagrały Jednostka i Raster. Zestawiły prace pomiędzy epokami. Efekt znakomity. Poza "naszymi" przykładami, ogromne wrażenie zrobił fragment Kolekcji Muus - zestawiający Lisette Model oraz jej studentów: Larry Fink i Rosalind Fox Solomon. Wymieszane, niepodpisane. Próbuj swoje oko! Opis i wybór prac - tutaj.

Muus Collection / MUUS Collection

No i odkrycia w tej historii! Nazwiska nie-pierwszoplanowe, niekoniecznie spisane w podręcznikach. Bohaterowie lokalni, ale za to z całego świata. Co roku takie odkrycia można sobie znaleźć. No i to są zwykle absolutne perły.

>>> Nino Migliori [Włochy, 1926-2000] [biografia / strona fundacji]

Absolutne zjawisko, i nie tylko dlatego, że włoskie. Lata 50te, kiedy zaczyna fotografować jest humanistą i neorealistą. Więc schował się w cieniu wielkiej włoskiej fali kina i zmian. Później eksperymentował w technikach i tematach. Był wykładowcą uniwersytetu w Parmie, miał wystawy w Momie i w Pompidou. No ale nie jest to pierwsze, ani drugie ani trzecie nazwisko, które przychodzi do głowy, prawda? [A nazwisko, znakomite: Migliori = lepszy]

Nino Migliori / Galeria Admira / Mediolan

>>> Karlheinz Weinberger [Szwajcaria, 1921-2006] KarlheinzWeinberger

Niesamowita biografia i obłędny zbiór zdjęć! Czyli nie tylko Robert Mapplethorpe i Georg Platt Lynes. Jest tu wiele lat i eksperymentów, publikacji i wystaw. Postać znana, ale jednak nie pierwsze skrzypce. A powinny! Jeszcze wikipedia.

>>> Marcel Giró [Hiszpania, 1913-2011] Marcel Giró

Czyli jakby gigant hiszpańskiej fotografii, tyle, że poza pierwszą dwudziestką jakich się wymienia. Zaczynał jako piktorialista, przeszedł i to w pierwszym rzędzie lekcję awangardy i genialnie fotografował architekturę w latach 1950.-70. Koniecznie obejrzyjcie stronę [może bez ostatniego rozdziału, ciii].

>>> Yildiz Moran [Turcja, 1932-1995] BIOGRAPHY | yildiz-moran

Kolejna niesamowita biografia i odkrycie. Turecka fotografka, która kształciła się w Londynie. Kadry po prostu obłędne!!!! EXHIBITIONS | yildiz-moran

Yildiz Moran / Galerie Nev / Ankara

>>> Eric Schwab [Francja, 1910-1977] Éric Schwab - Wikipedia

Urodzony w Niemczech w rodzinie francusko-niemieckiej o żydowskim rodowodzie. W Paryżu od lat 1930tych zajmował się fotografią. W czasie wojny był w wojsku, brał udział w bitwie pod Dunkierką, po której został wzięty do niewoli. Uciekł z transportu i wrócił do Paryża. Był jednym z pierwszych fotografów AFP (1944) a w roku zakończenia wojny dokumentował wyzwalane obozy koncentracyjne. Od 1946 pracował w Stanach Zjednoczonych, m.in. na zlecenia agend ONZ. Jego prace można znaleźć na stronach AFP [nie ma żadnej fundacji, strony, nic.]

>>> Bev Grant [USA, 1972] About — Bev Grant Photography

Niesamowite kadry wrzącej Ameryki w latach 1968-72, przynajmniej te zdjęcia Grant pokazano na Paris Photo w Galerii Osmos (NY). Bev jest aktywistką, przede wszystkim, wśród wielu talentów znalazła się i fotografia. Zalecam odwiedzenie strony dedykowanej właśnie fotografii. Można w tym przepaść. Jest też książka z tego materiału, oczywiście biały kruk.

Bev Grant / Galeria Osmos / Nowy Jork

>>> Gyula Zaránd [Węgry-Francja, 1943-2020] Gyula Zaránd — Wikipédia / Gyula Zarand photographe | Gyula Zarand

Wspaniały! Po prostu wspaniały humanista, reporter, obserwator. Wow. Pokazywała go galeria Olivier Waltman i to z niezłym rozmachem.

Gyula Zaránd w galerii Olivier Waltman

Odkrycia współczesne.

Tych jest jak zawsze najwięcej. Jedna praca, czasem całe stanowisko poświęcone jednemu twórcy. Różnie. Czasem z książką. Z folderami. Qr cody, linki do instagramów. Czasem po otwarciu linku trochę zawstydza się człowiek, że nie znał wcześniej.

Tę listę zdecydowanie otwiera dla mnie:

>> Sean Hillen [Irlandia, 1961] Sean Hillen Artist

Znakomity kolażysta, o którym powiedzmy, że ostatnio może być głośniej przez netflixowy dokument. "Jutro jest sobota".

Rok w rok rośnie liczba spotkań i podpisywań na Paris Photo. I - jeśli mamy patrzeć jakoś historycznie czy poszukiwać trendów w obrębie samego PP - to rzeczywiście kierunek celebrycki jest zauważalny. Kolejki rosną, ilość selfiaków z mistrzyniami i mistrzami się zwiększa. Okazja najwyraźniej nie tylko prosprzedażowa, ale i musi być przyjemna dla obydwu stron.